Phim Raya ra rạp cũng đã lâu rồi, cơ mà giờ mình mới có dịp rảnh rang một xíu để đi coi, xem như là phần thưởng cho bản thân sau 1 tuần làm việc chạy deadline.
Trên mạng đã có khá nhiều review về ý nghĩa của phim rồi nên mình thôi không nhắc lại làm gì. Cái khiến mình ở lại đến tận phút cuối để ngồi coi credit là để giải đáp câu hỏi: “Ai là người chuyển ngữ cho phim này vậy ta?”
Cũng là một con dân tốt nghiệp từ ngành Biên – Phiên dịch, dù sau này ra trường lại đi làm những công việc không liên quan tới ngành học, nhưng cứ như một thói quen, mình rất để ý về vấn đề dịch thuật.
Mình không nói, đúng hơn là không dám nói rằng người chuyển ngữ, dịch thuật cho phim này là hay, hay là chưa tốt, vì mình có biết được văn bản gốc đâu để mà so sánh, đối chiếu?
Tuy nhiên, xem ra thì người chuyển ngữ có lẽ đã không chọn trung thành với nguyên bản, với ngôn ngữ gốc. Chị ấy đã chọn phương pháp communicative translation, dịch thoát ý.
Mình đồng ý với nhiều người là phần chuyển ngữ nghe rất đời thường, rất gần gũi; đôi khi mình còn cảm thấy ngạc nhiên và thích thú vì lối chơi chữ của chị ấy nữa. Ví dụ, mình rất thích cái câu … tỏ ra dũng cảm và thua thảm hại …
Cách dịch “Long Trảo”, “Long Cốt”, “Long Tâm”, “Long Nha”, “Long Vĩ” cho các vùng đất Heart, Fang, Spine, Talon và Tail cũng thiệt là thú vị nữa.
Tuy nhiên, thật sự không rõ văn bản gốc như thế nào, nhưng đôi khi mình có cảm giác rằng chị đã đi hơi xa, hơi lạm dụng, hơi cố ý tìm cách chơi chữ nối từ để rồi bị mất tự nhiên một chút.
Mình không nhớ chính xác câu nào là câu chuyển ngữ gượng gạo. Tuy nhiên, mình vẫn nhớ cảm giác rằng, thà câu đó cứ nói theo ngôn ngữ bình thường, không cần chơi chữ nối từ thì nó tự nhiên hơn rồi.
Dù sao thì, dịch thuật vẫn là một thứ không dễ. Từ hồi còn đi học, các thầy cô đã dạy mình khi dịch thuật là cũng phải cân nhắc, nên đánh đổi điều gì. Dịch bám sát nguyên bản hay là dịch thoát ý. Bám sát thì bám sát đến thế nào, còn thoát ý thì thoát ý ra sao.
Có thể nói, người dịch thuật, chuyển ngữ như là nghệ sĩ ngôn từ vậy. Họ là người tìm cách xây lên một cây cầu.
Cây cầu đó không những để kết nối hai vùng đất, hai ngôn ngữ lại với nhau. Cây cầu đó không chỉ để 2 bên lưu thông được với nhau.
Mà đôi khi, cây cầu đó cũng cần phải được xây lên một cách thật đẹp đẽ, bắt mắt nữa.
Có một vẻ đẹp ở sự chuyển ngữ, dịch thuật.
Trogn quá trình lang thang trên mạng để kiếm hình minh họa cho post này, mình bắt gặp được công cụ chuyển đổi tên của mình thành những hình học, họa tiết khá là lạ.
Tên công cụ đó là: Gallifreyan translator
Link: https://adrian17.github.io/Gallifreyan/
Hình minh họa này là họ tên của mình đã được “dịch thuật” – “translate”.
Một ví dụ tốt để minh họa vẻ đẹp của sự chuyển ngữ, dịch thuật là như thế nào. Một vẻ đẹp của dịch thuật, của những bản dịch “hay”, hay ít nhất thì có thể gọi là “không tồi”.
Lại một lần nữa, mình không rõ văn bản gốc tiếng Anh của phim Raya như thế nào. Nhưng có vẻ rằng, người dịch thuật đã làm tốt phần việc của mình. Bằng chứng là các bài review tích cực trên nhiều trang mạng xã hội, kêu gọi các anh chị em đi coi phim bản lồng tiếng.
Nói dông dài là vậy. chẳng biết chị Anh Thư có đọc được bài của mình hay không? Và cũng chẳng biết là chị có thèm quan tâm tới 1 trong rất nhiều khán giả đã đi coi phim về và nêu đôi chút cảm nhận cá nhân hay không.
Nhưng, nếu chị có đọc được bài này thì em chỉ muốn nhắn là: good job, amazing chị. Và nếu có những dự án sắp tới, chị đừng lạm dụng, sa đà quấ vào việc chơi chữ nối từ nè.
Em thấy rằng, đồng ý là chị cũng cần phải canh chỉnh sao cho số từ vừa đủ để khớp tăng, nhưng hông vì thế mà chị cứ cố gắng chơi chữ nối từ đâu. Chị cứ dịch như văn nói bình thường là ổn nè chị ưi~
From một người em đi xem phim nhưng lại chỉ quan tâm đến vấn đề dịch thuật with 
Discussion about this post