Có những ngày, khi có ai đó hỏi bạn đang cảm thấy thế nào, bạn chỉ có thể đáp lại một câu ngắn gọn: “ừm … tệ”.
Hoặc là khi ngồi trước trang giấy trắng, bạn cũng chỉ biết viết đi viết lại dòng chữ: “Mệt mỏi quá”.
Thật ra, “tệ” hay “mệt” không hẳn là một cảm xúc rõ ràng. Khi ta chỉ dùng một từ chung chung để nói về những gì mình đang trải qua, ta rất khó để nhận diện được vấn đề thực sự đang nằm ở đâu.
Trong liệu pháp viết, có một kỹ thuật cơ bản giúp ta tiếp cận sâu sắc hơn với chuyện này. Đó là kỹ thuật gọi tên cảm xúc.
Để thực hành kỹ thuật này, trong tâm lý học, người ta hay dùng một công cụ hỗ trợ gọi là bánh xe cảm xúc (emotion wheel) hoặc là các bảng từ vựng cảm xúc. Bạn có thể dễ dàng tìm thấy các bảng này trên mạng.
Cấu trúc của bánh xe cảm xúc rất đơn giản. Ở vòng tròn trung tâm, nó chỉ có vài nhóm cảm xúc cơ bản và quen thuộc như là: vui, buồn, giận, sợ hãi.
Nhưng mà, khi bạn nhìn rộng ra các vòng tròn bên ngoài, những cảm xúc này sẽ được chia nhỏ ra và gọi tên chi tiết hơn rất nhiều.
Ví dụ như, đằng sau “tức giận”, nó có thể là cảm giác bị tổn thương, bị phản bội, hay là bất lực. Đằng sau cái “buồn” có thể là cô đơn, hối tiếc, hoặc là cảm giác trống rỗng.
Vậy thì, ta sẽ áp dụng công cụ này vào việc viết như thế nào?
Bước đầu tiên, bạn cứ viết ra cái cảm giác chung chung ban đầu.
Ví dụ: “Hôm nay mình thấy rất bực mình”.
Sau đó, bạn thử nhìn vào bánh xe cảm xúc hoặc bảng từ vựng. Bạn dừng lại một chút và tự hỏi lại chính mình: “Cái bực mình này thực chất là gì?”
Có phải là mình đang thực sự tức giận người kia không? Hay thật ra là mình đang “thất vọng” vì mọi chuyện không như mình mong đợi? Hay là mình đang “tủi thân” vì không ai hiểu ý mình?
Khi bạn chuyển được từ “mình đang rất bực” sang “mình đang cảm thấy tủi thân và thất vọng”, bạn sẽ thấy có một sự thay đổi diễn ra ngay bên trong mình.
Khi một cảm xúc được gọi đúng tên, tự nhiên nó sẽ dịu lại.
Bạn biết rõ mình đang đối diện với cái gì, để rồi bạn không còn bị hoang mang hay bị mắc kẹt trong mớ hỗn độn đó nữa.
Lần tới, khi bạn ngồi xuống viết và thấy lòng mình đang rất tệ, hãy thử dùng bánh xe cảm xúc để tìm xem, rốt cuộc thì cái “tệ” đó cụ thể là gì. Bởi vì, chỉ khi ta gọi đúng tên của nó, ta mới hiểu sâu hơn về chính mình.
Discussion about this post