Thật vui khi có cơ hội được quay trở lại trường, có thể cùng với 2 người đàn anh xịn xò đẹp trai giỏi giang để chia sẻ những gì mình biết với các bạn sinh viên.
Lúc đọc các câu hỏi mà ban tổ chức gửi trước cho mình để chuẩn bị câu trả lời, mình cảm thấy vui vui. Kiểu như: “Ô kìa … Sao những câu hỏi này y chang như hồi xưa ấy nhỉ, khi mà mình cũng có thắc mắc băn khoăn hệt như các em bây giờ luôn …”
Và giờ, dù trải đời cũng chưa gọi là nhiều lắm, nhưng với chút hiểu biết và trải nghiệm của minh, hy vọng mình có thể trả lời được phần nào băn khoăn của các em, để giúp các em có thêm những gợi ý mới cho con đường phía trước.
Và, cũng vì thời lượng chương trình vừa qua có hạn, có thêm mấy ý mình muốn nói mà chưa kịp nói, mình viết ra vậy. Dù sao thì, mình vẫn có thế mạnh, quen về chuyện viết lách hơn là ăn nói.
Điều cuối cùng, như anh Trí Thức đã nói, hãy xem đây chỉ là góc nhìn, là ý kiến chủ quan của 1 con người với 1 cuộc sống cụ thể mà thôi. Đừng xem đây là chân lý, bởi vì điều có thể đúng với mình, lại không đúng với bạn. Chúng ta sinh trưởng ở những môi trường khác nhau mà.
Hãy cứ xem đây là góc nhìn của 1 người thôi nhé, đừng xem đây là chân lý hen. Nếu bạn có ý gì muốn bổ sung thêm thì xin mời bạn bình luận, để giúp cho các em sinh viên có thêm những góc nhìn khác.
XIn chân thành cảm ơn.
~~~
1. Tiềm năng mà chúng em có thể khai thác được qua 4 năm học ở trường? Bởi vì tụi em để ý thấy là ở trường chúng em đa phần là học kiến thức lí thuyết nhiều hơn thực tiễn. Thế thì cơ hội việc làm có cao không ạ?
Trả lời: Anh nghĩ là có những tiềm năng qua 2 trường hợp sau:
* Nếu em đã giỏi sẵn tiếng Anh và không đặt mục tiêu tốt nghiệp loại giỏi như anh, em sẽ không phải chịu áp lực phải học tập, cày cuốc như các bạn bên các khối ngành khác. Em sẽ có thêm nhiều thời gian để tham gia các hoạt động xã hội, làm việc, thực hiện các dự án cá nhân (side project) của em hơn.
Đơn cử như anh, anh đã có thêm nhiều thời gian để tìm hiểu thêm về lĩnh vực quay dựng phim khi còn là sinh viên năm nhất. Khác với các bạn học bên báo chí hay sân khấu điện ảnh, anh không bị áp lực phải học nhồi nhét để trả bài, thi cử, đạt điểm cao. Anh học vì anh hứng thú, cập nhập những kiến thức mới nhất với sức tiếp thu của anh.
* Nếu em chưa giỏi tiếng Anh, em sẽ thấy vài bạn quanh em sao tụi nó giỏi tiếng Anh quá. Không học mà lại hay đi tham gia này nọ, cơ mà thi vẫn đạt điểm tương đối cao. Hoặc là em quit, bỏ học và bê tha luôn (hy vọng em không làm vậy), hoặc là em sẽ bị tự ái, quyết tâm học còn tốt và giỏi hơn tụi nó.
Khác với những bạn học trường quốc tế hay là học những khối ngành mà giảng dạy bằng tiếng Anh, khi tiếng Anh chỉ là phương tiện để truyền đạt kiến thức chuyên ngành như marketing, tài chính, luật, v.v…, ngành của mình chỉ là tiếng Anh, là ngôn ngữ thuần túy nên sẽ dễ thở với em hơn, giúp em có thêm thời gian trau dồi hơn.
Như anh thôi, anh đã thấy có những bạn hồi mới năm nhất vô đại học tiếng Anh kém hơn anh, mà khi sang năm 3 rồi, trình tiếng Anh của các bạn cao hơn anh hẳn, vì các bạn đã dành thời gian rèn luyện nó nhiều hơn anh.
Về cái ý “lý thuyết nhiều hơn thực tiễn”, em à, lý thuyết mà em không chắc, không nắm bắt được; nhất là những thứ căn bản nhất, là gốc rễ, thì khi ra ngoài kia, đối mặt với biết bao tình huống phức tạp khác nhau, em sẽ không linh động giải quyết được.
Có thể ví von một cách hơi khập khiễng rằng, lý thuyết là gốc rễ, thực tiễn là các nhành cây ngọn lá. Có biết bao nhiêu là thực tiễn ngoài kia, thầy cô sao dạy cho xuể với khung thời gian eo hẹp như vậy?
Nếu em muốn học về thực tiễn, em hãy đi làm đi. Hoặc học các khóa ở ngoài thị trường mà có quảng cáo “ở đây chúng tôi không dạy lý thuyết mà chỉ dạy thực tiễn” á. Có 1 fact là: để apply được học bông thạc sĩ MBA, theo anh nhớ thì không phải cứ học xong cử nhân là em được cho đi học đâu, mà nhà trường sẽ yêu cầu em đã có từ 2 năm kinh nghiệm đi làm ấy.
Trả lời ý còn lại, cơ hội việc làm cao hay không, không phải do tấm bằng. Cơ hội cao hay không do chính em. Vậy anh hỏi ngược lại nhé, em muốn cơ hội gì? Em có thể mô tả cụ thể cơ hội mà em muốn có hay không?
2. Ở thời điểm tốt nghiệp, theo các anh, các bạn sinh viên nên nhảy việc và thử nhiều ngành nghề khác nhau; hay cố gắng tìm một công việc ổn định ạ?
Câu hỏi này đã được các anh trả lời khá đầy đủ trong buổi workshop vừa qua, nếu em có theo dõi.
Anh muốn bổ sung thêm một số ý là, ở thời điểm tốt nghiệp.
Lưu ý câu hỏi của em: “ở thời điểm tốt nghiệp”
Em mới ra trường thì em nhảy việc và thử nhiều ngành nghề khác nhau kiểu gì? Ý em là 1-2 tháng thì em nghỉ việc?
Nếu em mang tư tưởng rằng “Mình sẽ làm việc ở đây một thời gian RỒI MÌNH SẼ NHẢY VIỆC” thì không nên.
Thay vào đó, cũng cùng là quyết định nhảy việc, nhưng em nên suy nghĩ là “Mình sẽ làm việc ở đây một thời gian ĐỂ XEM MÌNH CÓ PHÙ HỢP VỚI CÔNG VIỆC NÀY HAY KHÔNG” thì sẽ tốt hơn.
Cái gọi là “công việc ổn định”, ý em là, một công việc tới tận suốt đời? Như vậy thì sẽ khá là chán và anh không khuyến khích lắm.
Đối với anh, “công việc ổn định” là một công việc mà em cũng làm được 4 năm rồi. Khi em làm được 4 năm, em cũng đã có nhiều hiểu biết hơn về ngành nghề đó của em, cũng có thể đã đạt được một thành tựu nào đó. Khi ấy, anh nghĩ em có thể moving on, nhảy việc để trải nghiệm.
Không khuyến khích em đổi việc quá nhiều, nhưng cũng không chết cứng mãi trong một việc. Nên trải nghiệm vừa đủ.
Anh giới thiệu em thêm một cuốn sách này để giúp em trả lời được tốt hơn câu hỏi mà em băn khoăn nhé: https://www.fahasa.com/da-nang-trong-the-gioi-phang.html
3. Làm sao để thuyết phục nhà tuyển dụng khi mình apply cho 1 công việc trái ngành?
Được việc. Em chứng tỏ cho nhà tuyển dụng thấy rằng em là người được việc. Họ không quan tâm bằng cấp của em (lắm) đâu. Trừ một số công việc đặc thù như bác sĩ, kỹ sư đòi hỏi phải có lượng kiến thức chuyên môn nhất định, còn lại, nếu em chứng tỏ được em là người được việc, thì nhà tuyển dụng sẽ nhận em.
Thiệt ra thì câu hỏi này hơi rộng … vì anh không biết công việc mà em đang cho là “trái ngành” là gì. Có những công việc đòi hỏi đa ngành đó, em ơi.
4. Dạ các anh có thể chia sẻ góc nhìn của mình về việc gap year sau khi tốt nghiệp được không ạ? Liệu đi làm ngay khi tốt nghiệp có thật sự hữu ích với mình không ạ?
Hmmm, là một đứa đi làm liên tục ngay từ khi còn là sinh viên năm nhất cho đến tận bây giờ mà chẳng có một tí thời gian gọi là “gap” gì cả, anh cũng không dám chắc về câu trả lời cho câu hỏi này lắm …
Theo quan niệm cá nhân của anh thì, không có gì gọi là “gap year” cả. Nếu em định nghĩa “gap year” = year without studying and working thì anh không dám chắc à. Bởi vì, em luôn sẽ học hỏi hoặc làm gì đó thôi (ví dụ như “làm biếng” cũng là “làm” rồi đó ^^ )
Dưới góc độ của một nhà tuyển dụng, khi đọc hồ sơ của một bạn gap year sau khi tốt nghiệp, anh sẽ đặt câu hỏi “tại sao?”. Anh sẽ thắc mắc ứng viên đó gap year để làm gì, đã học được gì, trải nghiệm được gì, có liên quan gì tới công việc không.
Nếu em đang học ngành mình rồi gap year để đi dọc đất nước Việt Nam để săn tìm những khung ảnh đẹp, làm những clip về travel thú vị, trở thành một travel blogger thì khi em quyết định kết thúc gap year và đi tìm kiếm một số việc làm về các tổ chức truyền thông liên quan đến storytelling như Vietecera, Best Ever Food Review Show, anh tin là profile + portfolio của em sẽ khá tốt đó.
Anh muốn hỏi em ngược lại thôi: Em định dùng thời gian gap year đó để làm gì? Và, em có nghĩ phải cần tới gap year không? Gap Month, Gap Week thôi thì có được không?
Dù sao, cá nhân anh không ủng hộ việc gap year. Thị trường biến đổi, chuyển động liên tục. Công nghệ cũng chuyển đổi, cải tiến liên tục, tạo sức ảnh hưởng lên thị trường.
Thời gian mà em đang vi vu đây đó gap year ngoài kia, nếu em không cập nhập kịp những sự thay đổi của thị trường thì khi gap xong rồi, em đi xin việc sẽ gặp không ít khó khăn, phải bắt đầu lại từ đầu mà người bạn đồng trang lứa với em đã bắt đầu từ sớm rồi đó.
5. Dạ cho em hỏi là thách thức ngành nghề của chúng ta trong tương lai là gì ạ? Làm thế nào để mình thích ứng trước sự thay đổi liên tục của thị trường việc làm và lao động ạ?
Nhiều người cứ nói là tiếng Anh đang dần trở nên bão hòa, ai ai cũng biết tiếng Anh rồi. Nhưng, cho anh hỏi là có bao nhiêu người? Số liệu ở đâu mà em nói là nhiều người biết?
Giống như cây kèn harmonica. Thổi kèn đó thì cũng không khó và nhiều người cũng biết đó. Anh tin chắc là em chỉ cần 1 tiếng làm quen thôi là em có thể thổi được ít nhất 10 bài khác nhau.
Nhưng, giữa việc biết và điêu luyện nó khác nhau nha em.
Thổi kèn harmonica thì ai cũng biết thổi, nhưng thổi để đạt được trình độ điêu luyện có thể đứng trong band nhạc, dàn nhạc hòa tấu thì không phải ai ai cũng làm được.
Với ngành biên phiên dịch như anh đã theo học, thách thức của chúng ta là có thật, khi mà công nghệ càng ngày càng cấp tiến. Em thử tra google từ khóa “GPT-3 Translation” đi rồi xem công nghệ nó đang ở đâu và sẽ ở đâu, để mà em thấy lo lắng cho ngành dịch thuật sắp tới.
Tuy nhiên, cũng như anh Thức và anh Thành đã chia sẻ, đúng là công nghệ đang “đe dọa” ngành của chúng ta, nhưng có hai điều, thứ nhất là nó sẽ không tới ngay và có thời gian cho em chuẩn bị. Thứ hai là khi một công việc bị xóa sổ thì cũng sẽ mở ra một công việc mới khác.
Làm thế nào để thích ứng thì em phải luôn luôn cập nhập xu hướng mới nhất từ thị trường, tìm hiểu xem thị trường đang cần gì; và nếu được thì đi trước đón đầu, tìm hiểu xem thị trường sẽ cần gì trong 3,4 năm tới.
Nhưng mà em à, thị trường không phải đùng một phát là thay đổi cái ào, hàng loạt người thất nghiệp đâu em. Vẫn có một khoảng thời gian và quá trình để nó thay đổi. Vậy nên, em không cần phải quá quan tâm về sự thay đổi của thị trường. Cái em cần quan tâm là bản thân của em đang có những mindset và toolset nào.
6. Em là một người hướng nội theo cách tần số không trùng với bất cứ ai ấy ạ! Em không có một mối quan hệ bạn bè lâu dài hay một cộng sự hợp ý. Có cách nào để em có thể cải thiện tình trạng em không giao tiếp được tốt với mọi người không? Và nếu để một người như vậy vào một môi trường cộng đồng có xác suất nào cho sự cởi mở của họ không ạ?
Thẳng thắn mà nói, em buộc phải thay đổi. Nếu em không thay đổi, không hòa nhập với mọi người, em sẽ bị đào thải, hoặc tự em đào thải.
À và, anh gợi ý em nên chỉnh lại mindset. Từ “không” và từ “chưa” nó khác nhau ấy em. Anh nghĩ là em nên tự nhủ với bản thân là “mình chưa có một mối quan hệ bạn bè lâu dài” hơn là “mình không có …”, vì nó sẽ giúp em giữ niềm tin tiếp tục đi tìm kiếm; em sẽ có hy vọng hơn trong tương lai.
Cách để em có thể giao tiếp tốt, cởi lòng với mọi người thì cũng có ấy chứ nè. Nếu em ngại không nói trực tiếp được thì em có thể viết, rồi gửi gián tiếp cho một ai đó em khá tin tưởng.
Lấy ví dụ là anh đi, trước đây, anh rất ngại và thật khó bắt chuyện với bố của anh. Mỗi lần gọi điện thoại về nhà là các cuộc gọi rất là cộc lốc, cục súc và chỉ tầm 10-15 giây, như là “Alo bố?”, “Bố sao rồi?”, “Con hết tiền rồi.”, “Dạ.”
Anh rất là muốn nói chuyện nhiều thật nhiều với bố, nhưng thật sự không biết mở lời như thế nào. Mọi cuộc nói chuyện nó đều rất ngắn gọn như thế đó.
Và rồi một hôm, anh thử quyết định ngồi xuống, viết 1 lá thư tay, dài cũng 4,5 trang gì đó rồi bỏ vô bao thư, gửi về quê.
Em đoán xem? Chỉ với 1 lá thư đó thôi, mối quan hệ của anh với bố anh nó đã tiến triển được tốt như thế nào, khi mà giờ đây, bố anh thậm chí còn là quân sư quạt mo, là người bạn già tư vấn cho anh về các mối quan hệ yêu đương, cách tán tỉnh nữa đó.
Anh chỉ muốn nhắn gửi là: nếu em muốn, em sẽ tìm cách. Nếu em không muốn, em sẽ tìm cớ. Và giờ, em đang tìm cớ hay là tìm cách cho vấn đề của em?
7. Phải làm sao khi chưa từng đi làm mà công ty yêu cầu kinh nghiệm ạ?
Dễ thôi mà, bỏ công ty đó đí. Em không biết là có công ty không yêu cầu kinh nghiệm à?
8. Thường các công ty, việc làm đều đòi hỏi các bạn một số kinh nghiệm nhất định. Vậy các anh có thể chia sẻ cho các bạn cách để …
Anh không rõ em hỏi cái gì vì anh chỉ nhận được câu hỏi thế này từ ban tổ chức. Anh đoán là em đang hỏi là cách để có kinh nghiệm?
Nếu vậy thì, thứ nhất, vẫn có những công ty không đòi hỏi kinh nghiệm nhé em. Với những công việc đó thì em buộc phải chấp nhận lương thấp, đôi khi là không công không lương nữa. Nhưng bù lại, em sẽ được cái gọi là “kinh nghiệm”, và nếu tốt hơn khi em được làm ở một công ty, tổ chức hay cá nhân uy tín, em sẽ có thêm cái “danh”, mối quan hệ.
Còn, nếu em vẫn đòi công việc không yêu cầu kinh nghiệm mà lương cao, thì vẫn có luôn em nhé. Lúc này thì nhà tuyển dụng sẽ xem em có kỹ năng gì.
Cách đây 2 tuần, anh có thấy một công việc thế này: tuyển trợ lý giám đốc, không yêu cầu kinh nghiệm, thông thạo tiếng Nhật – Hàn – Trung – Anh (và dĩ nhiên là tiếng Việt), lương 40 triệu.
Đấy, có công việc không yêu cầu kinh nghiệm mà lương cao ngất nhé em.
Quan trọng là, em đã biết và đang biết có bao nhiêu loại hình công việc tồn tại trên đời này ấy. Hy vọng giúp được em có thêm vài hướng đi cho tương lai.
9. Mỗi khi chuyển việc, các anh đã làm sao để nhanh chóng thích nghi với một môi trường làm việc mới ạ?
Thật sự thì câu hỏi này nó còn chung chung quá. Anh muốn hỏi hơn là em có đang cố gắng thích nghi hay là còn không chịu cố gắng thích nghi?
Xem như là anh đang hiểu là em đã cố gắng thích nghi mà mọi người lại không cởi lòng với em hen. Có một mẹo mà một chị chỉ anh là: thấy người ta làm gì thì mình bắt chước làm y như họ.
Ví dụ, em thấy người ta mỗi chiều chiều có thói quen order trà sữa, em cũng góp vui cùng order trà sữa chung. Hoặc là, 6 giờ là kết thúc giờ làm rồi, mà em thấy mọi người cứ nán lại tầm 20 phút ở lại văn phòng để nói chuyện phiếm trao đổi gì đó rồi mới về, em cứ thử bắt chước ở lại văn phòng, cố gắng trao đổi với những người đồng nghiệp mới.
Ngắn gọn là, thấy người ta làm gì, thì mình làm giống họ ấy em.
10. Liệu sinh viên ngôn ngữ có bị lép vế trước những sinh viên chuyên ngành khác khi họ thông thạo tiếng Anh? Nếu có thì sinh viên ngôn ngữ nên làm gì để tăng tính cạnh tranh?
Quả thật, với một số ngành như công nghệ thông tin, kỹ sư, bác sĩ, nhà tuyển dụng vẫn prefer những bạn sinh viên chuyên ngành hơn. Và yes, sinh viên ngành ngôn ngữ chúng ta sẽ bị lép vế hơn họ ngay từ đầu rồi, chưa nói đến trình tiếng Anh.
Nhưng, cũng có những ngành nghề mà chúng ta không bị lép vế đâu. Vì anh nói thật, như anh Thức đã đưa 1 ví dụ trong câu chuyện đời của anh ấy, khi mà anh Thức chỉ có đúng 1 tuần để làm quen với phần mềm quay dựng video, phải hoàn thành được 1 video sau 1 tuần.
Những kiến thức công cụ toolset đó, em có thể học nhanh học vội được. Còn về ngôn ngữ, không phải ai cũng có khả năng 1 tháng – 3 tháng là thành thạo được đâu.
Dù trông có vẻ là em đang lép vế, nhưng thật ra là em đang có lợi thế hơn so với các bạn chuyên ngành như là báo chí, marketing, truyền thông, v.v… đó.
Đó là, anh chưa kể rằng, đúng là tiếng Anh bây giờ thông dụng quá rồi, nhiều người giỏi tiếng Anh. Nhưng, đa phần theo anh thấy, các bạn đó giỏi về đọc hiểu chứ không giỏi giao tiếp.
Như bạn anh vừa mới chia sẻ luôn đây, trong công ty của bạn, các anh Dev có khả năng tiếng Anh, đọc hiểu tiếng Anh tốt. Tuy nhiên, khi vô phòng họp để nói chuyện với khách hàng, các anh lại như gà mắc tóc, nói ú a ú ớ, và rồi buộc phải nhờ phiên dịch viên để nói các ý mà anh ấy muốn nói.
Chúng ta là sinh viên ngành ngôn ngữ, bị buộc phải giao tiếp bằng tiếng Anh mỗi buổi học nên chúng ta không cảm thấy khó khăn lắm về mặt communication rồi. Và đây chính là lợi thế của chúng ta.
Để tăng tính cạnh tranh thì em buộc phải nâng cấp, liên tục nâng cấp kỹ năng chuyên môn của mình rồi. Bên cạnh đó, em mở rộng thêm kiến thức ở nhiều mảng miếng lĩnh vực khác nhau. Em có thể tham khảo thêm bài viết này: https://jobsgo.vn/…/10-ky-nang-mem-can-thiet-de-thanh…/
Các em nên nhớ, ngôn ngữ chỉ là phương tiện. Từ phương tiện đó, em có thể đi tới đâu mà em muốn.
Discussion about this post