Cái từ “trầm cảm”, hoặc theo ngôn ngữ gen 2K là “chầm Zn” vẫn đang tiếp tục bị lạm dụng khá nhiều. Có lẽ rằng, chính người nói lẫn người nghe đều không hiểu rõ thế nào mới là trầm cảm.
“Symptoms must last at least two weeks and must represent a change in your previous level of functioning for a diagnosis of depression.”
Tạm dịch: Để chẩn đoán ai đó bị trầm cảm, các dấu hiệu phải KÉO DÀI ÍT NHẤT 2 TUẦN và phải cho thấy được sự thay đổi khác biệt về chức năng nhận thức giữa giai đoạn hiện tại và giai đoạn trước đó của họ.
Vậy nên, không nên cảm tính và tùy tiện tự nói mình trầm cảm hoặc ai đó trầm cảm được. Ít nhất thì mình hay họ cần gặp nhà tham vấn trị liệu hoặc bác sĩ tâm thần để thăm khám lâm sàng thì mới có thể kết luận được.
Có một cách khác và bản thân mình hoặc họ có thể dựa vào đó để đánh giá bước đầu xem là có dấu hiệu trầm cảm hay chưa là thông qua thang đo tâm trắc PHQ-9 này (được chuyển ngữ bởi bác sĩ Nghĩa, và cũng là thầy của lớp mình).
Sau khi đọc và làm trong khoảng 3 phút, tùy vào số điểm mình ghi nhận được thì sẽ có kết quả như sau:
Lớn hơn hoặc bằng 5 điểm: trầm cảm nhẹ.
Lớn hơn hoặc bằng 10 điểm: trầm cảm trung bình.
Lớn hơn hoặc bằng 15 điểm: trầm cảm trung bình nặng.
Lớn hơn hoặc bằng 20 điểm: trầm cảm nặng.
Ngày xưa, mình cứ ngỡ là có 1 giai đoạn mình bị trầm cảm cơ đấy. Nhưng khi bắt đầu học hành bài bản, dù chỉ mới đang là nhập môn thôi chứ chưa đi sâu vào tâm bệnh học, chưa tìm hiểu cụ thể hệ thống thang đo DSM-5 hoặc ICD-11 gì, nhưng mình ít nhiều cũng nghiền ngẫm lại câu chuyện quá khứ và đánh giá lại rằng:
“Hừm… Hình như ngày xưa mình không hẳn là trầm cảm… Đúng là mình từng có ý định tự sát và tự sát không thành, nhưng hình như vẫn không phải…”
Mình vẫn chưa rõ những dấu hiệu của mình ngày xưa ấy gọi tên chính xác thuật ngữ là gì, nhưng không phải là trầm cảm nặng như mình từng nghĩ. Chắc là thay đổi khí sắc, mood swing chăng? Thôi đợi học thêm một thời gian nữa xem sao.
Và khá thú vị khi cũng vừa mới sáng nay thôi, mình rất bất ngờ khi vô tình đọc qua được một bài viết mang tên “Nhật ký tự sát”
Khá là thú vị khi chính trong giây phút sắp chết, giây phút giãy chết, giây phút dường như muốn buông bỏ tất cả vì nghĩ cuộc sống này thật vô vị và tẻ nhạt, con người ta lại tìm ra được sự sống.
Bản thân mình ngày trước cũng vậy. Dù rằng giờ mình đã biết là có rạch dao vào cổ tay thì nó chỉ đau thôi chứ không đến độ chết, nhưng trong giây phút cầm con dao rạch cổ tay ấy, mình lại thấy đau và phần nào tìm ra được chút ý nghĩa của sự sống (dĩ nhiên là nếu treo cổ như câu chuyện phía trên, hoặc là nhảy xuống nước chết đuối giãy chết thì nó mạnh mẽ hơn, dễ có được nhiều suy nghĩ hơn, nhưng mà lúc đó mình chỉ là 1 cậu bé con, chỉ nghĩ tới mỗi chuyện lấy dao rạch tay mà thôi).
Và dạo gần đây, mình thấy trên thị trường vừa cho xuất bản một cuốn sách mà thoạt nghe qua cái tên thì ngô nghê thật đấy: trầm cảm cười.
Nhưng mà, nghĩ kỹ lại thì hội chứng trầm cảm cười này đâu phải là lần đầu mình mới biết?
Chính không ít phim ảnh lẫn truyện tranh đã khắc họa tình huống một nhân vật hay cười đùa thân thiện vui vẻ với mọi người, và rồi một ngày, nhân vật ấy tự sát.
Hoặc, mình tin rằng ở ngoài đời, xung quanh mình ít nhiều gì cũng đã nghe, đã tận mắt chứng kiến một con người thấy hay vui vẻ cười đùa, không có dấu hiệu gì gọi là buồn bã, thu mình, cô đơn gì cả. Và rồi một ngày, gia đình báo tin người ấy đã nhảy lầu hoặc uống thuốc quá liều.
Vấn đề trầm cảm này không mới. Tuy nhiên, vì hiệu ứng Werther mà truyền thông báo đài ít đưa tin, ít đề cập nó.
Có lẽ vì dạo gần đây, mạng xã hội vô tình đưa tin rầm rộ vụ cậu bé học sinh nhảy lầu trước sự ngỡ ngàng của gia đình, bồi thêm đó là vụ bài hát của Sơn Tùng về cảnh kết khá nhạy cảm nên truyền thông mới quay trở lại chú ý hơn một xíu.
Mình thì nghĩ rằng, dù đề tài này mới hay cũ, dù ở giai đoạn nào trong cuộc sống, trầm cảm cũng sẽ đến với mỗi cá nhân. Mức độ ít hay nhiều thì còn tùy thuộc vào bản thân và hoàn cảnh.
Và trong những câu nói chuyện xã giao thường nhật, những câu như
“Tao trầm cảm quá mày ạ …”
Làm sao mà mình có thể biết được cứ ngỡ một câu nói tưởng như vô thưởng vô phạt ấy, người nói câu đó đang viết nên những dòng trong cuốn nhật ký tự sát của chính họ, viết những dòng thư tuyệt mệnh nào đó dưới dáng vẻ bề ngoài là một con người bình thường?
Mình không biết được.
Cái mà mình hiện giờ chỉ có thể biết được rằng: ngôn ngữ là lớp vỏ của tư duy. Vì vậy, cần thận trọng khi sử dụng từ “trầm cảm” khi giao tiếp với ai đó hoặc tự nói chuyện với chình mình.
Và rồi, nếu có ai đó nói vu vơ rằng: “Tao trầm cảm quá mày ơi”, thì hãy thử cho họ làm trắc nghiệm thang đo tâm trắc PHQ-9 này thử xem sao. Biết đâu lời gợi ý vu vơ ấy của mình lại cho ra kết quả bất ngờ và vô tình cứu rỗi được một mạng người không chừng …
Ho’oponopono.
Discussion about this post