Hồi học cấp 2 cấp 3, mình còn chẳng biết tự kỷ hay DOWN là gì. Chỉ biết sơ sơ từ mấy đứa bạn rằng nó là một thứ bệnh hoạn, lú lẩn (hồi đõ nghĩ thế). Mình cứ hồn nhiên ngây thơ mà phát ngôn mấy câu kỳ thị, miệt thị, đại loại như:
“Ê né nó ra đi bây. Thằng đó bị đao rồi (DOWN)”
“Mày có phải là mấy thằng tự kỷ ngoài kia đâu mà làm mấy trò đó?”
“Mấy thằng đao sống làm gì cho chật đất? Nó bị tưng tửng thế thì có biết gì đâu? Nuôi tụi nó chi cho tốn cơm vậy trời?” (oh really, đã từng nghĩ thế)
Khi mà người ta thiếu hiểu biết, thiếu kiến thức, thiếu trải nghiệm, thì người ta dễ vướng vào lối suy nghĩ nông cạn, hời hợt.
Mình cũng từng thế thôi. Cho tới khi một ngày nọ, bí thư đoàn trường cấp 3 của mình tổ chức một hoạt động cho lớp trưởng các lớp trong khối lớp 11 tới thăm một trường chuyên biệt, dạy giỗ và chăm sóc các trẻ em tự kỷ.
Hoạt động của trường bắt đi thì mình đi cho biết thôi chứ cũng chả suy nghĩ gì nhiều.
Rồi thì, mấy đứa học sinh tụi mình đồng phục gọn gàng, được 2,3 cô hướng dẫn, dắt vô từng khu, giới thiệu học sinh, đối tượng cần được chăm sóc của mỗi khu.
Có khu thì mình thấy mấy em cũng trông có vẻ khá bình thường, mỗi tội hơi hiếu động một xíu.
Có khu thì mình thấy mấy em hiếu động dã man rợ đến phát sợ.
Có khu thì mình chỉ được nhìn thấy mấy em qua lớp cửa kính. Mấy em ngồi thu lu một chỗ.
Thông qua lời của cô nói, mình mới biết mấy trẻ tự kỷ mà tụi mình tiếp xúc hôm ấy cũng là con người như tụi mình. Có khác là, họ nhạy cảm hơn, sử dụng một thứ ngôn ngữ khác với mình hơn.
Chuyến đi đó cũng một phần giúp mình nhận thức hơn về trẻ em tự kỷ, dù không nhiều.
Cuộc sống vẫn tiếp diễn, mình vẫn tiếp tục hồn nhiên nói nhiều câu không hay ho về trẻ tự kỷ hoặc DOWN này nọ.
Mãi cho đến khi vào năm tháng đại học, khi tham gia 1 cuộc thi làm video (và mình đã được giải nhì cuộc thi í, ahihi), thì mình mới chịu nghiên cứu, đọc sách, google, tham gia hội thảo, tìm hiểu sâu hơn rốt cuộc tự kỷ là gì.
Trong các nghiên cứu mà mình tìm hiểu lúc đó, và sau này, mình thật ngạc nhiên là trẻ tự kỷ hiểu được ngôn ngữ, ngôn từ mà mình nói với chúng.
Trông chúng phản ứng có vẻ ngu ngơ, khù khờ thế thôi, nhưng khi mình nói gì với chúng, chúng đều hiểu cả!
Giống như thể nhân vật Groot vậy.
Mình có nói gì khác với nó, thì nó cứ trả lời
“I am Groot.”
Cứ một hành động. Một câu nói. Lặp đi lặp lại.
Bề ngoài thì cứ tưởng là lặp đi lặp lại như thế. Nhưng mỗi câu nói mà nó nói ra đều ẩn chứa những cảm xúc khác nhau.
Bọn trẻ đang tự do “vẫy vùng”, thỏa thích theo ý thích, ý chí của tụi nó.
Trong khi, những người bên ngoài nhìn vào thì lại không hòa mình vào thế giới của bọn trẻ, để hiểu hơn về tụi nhỏ.
Thay vào đó, nhiều người lại “vùng vẫy”, cố tìm cách để vượt ra khỏi tình cảnh này; cố tìm cách để cho chúng “hết bệnh”; cố tìm cách “đưa chúng lại bình thường”, trong khi, tụi nó vẫn đang “bình thường” theo cách của tụi nó.
Vùng vẫy – Vẫy vùng.
Một từ. Hai chữ.
Tại sao thay vì vùng vẫy, chống đối, tìm cách thay đổi, mình lại không cứ để chúng vẫy vùng, cứ để chúng phát triển theo cách của chúng?
Vùng vẫy – Vẫy vùng.
Một từ. Hai chữ.
Tại sao không:
Đảo vị trí – Đổi tư duy?
Ngôn từ quả thật có sức mạnh và ma thuật. Nghĩ đúng chữ, chọn đúng từ thì quả thật hoặc là sẽ đóng sầm, khóa chặt tự do lại; hoặc sẽ là mở khóa, chắp cánh cho ai đó bay xa.
Vậy nên, không chỉ với người “bình thường”, mà đối với trẻ tự kỷ, bản thân cũng cần nghĩ cho kỹ từ để mà giao tiếp với chúng.
Credit ảnh: Quotes of thought vs Từ điển Cồ Việt.
Discussion about this post